Ik heb per ongeluk de GPT-partitietabel op mijn schijf beschadigd of verloren, en nu worden mijn oude partities niet correct weergegeven. Ik probeer uit te zoeken of GPT-partitieherstel de oorspronkelijke partitietabel kan herstellen zonder gegevensverlies, of dat er een veiligere manier is om de ontbrekende partities te herstellen.
Eerst en vooral: raak de schijf niet meer aan dan nodig is. Als die plots wordt weergegeven als “Niet-toegewezen”, “RAW” of iets als “GPT-beschermde partitie”, stop dan met het proberen van willekeurige oplossingen in Schijfbeheer. Maak geen nieuwe partitie aan, formatteer die niet en voer geen Diskpart clean uit. Zo maken mensen van een herstelbaar probleem iets wat veel erger is.
GPT heeft een beetje ingebouwde back-upgegevens, dus een beschadigde partitietabel betekent niet automatisch dat je bestanden weg zijn. Heel vaak kan het besturingssysteem de indeling gewoon niet meer lezen, terwijl de daadwerkelijke bestanden er nog steeds staan.
Als de gegevens belangrijk zijn, is de veiligere stap om eerst een volledige sector-voor-sector-image van de schijf te maken. Hulpmiddelen zoals dd of ddrescue kunnen dat doen. Daarna werk je vanaf de image in plaats van op de originele schijf te rommelen. Als een herstelpoging misgaat op de image, kun je opnieuw beginnen. Als je verkeerd schrijft naar de fysieke schijf, krijg je die kans misschien niet.
Voor de meeste mensen zou ik het handmatig opnieuw opbouwen van de partitietabel in eerste instantie overslaan en herstelsoftware in alleen-lezenmodus gebruiken. Iets zoals Disk Drill is een praktische optie omdat het scant op verloren partities, GPT-gegevens en bestandssignaturen zonder dat je de tabel meteen hoeft te herstellen. Het belangrijke is dat je een voorbeeld bekijkt van wat het vindt en de bestanden daarna herstelt naar een andere schijf. Herstel ze nooit terug naar dezelfde kapotte schijf.
Zodra je bestanden veilig ergens anders naartoe zijn gekopieerd, kun je aan reparatie denken. Als je vertrouwd bent met opdrachtregelhulpmiddelen, kan TestDisk naar de oude partitie scannen en de partitietabel herschrijven als het de juiste vindt. Wees alleen voorzichtig voordat je “Write” kiest, want het kiezen van de verkeerde partitie kan de boel rommeliger maken.
gdisk is een andere optie als de hoofd-GPT-header beschadigd is, maar de back-up-GPT-header aan het einde van de schijf nog bruikbaar is. In sommige gevallen kan het de primaire GPT herstellen vanaf de back-up, maar nogmaals, dit is iets wat ik alleen zou doen nadat je een image van de schijf hebt gemaakt of nadat de belangrijke bestanden al zijn hersteld.
En als Windows “GPT-beschermde partitie” toont, ga er dan niet van uit dat de schijf moet worden gewist. Dat kan gebeuren met oudere systemen, USB-docks of andere compatibiliteitsproblemen. Controleer eerst of herstelsoftware de bestanden kan zien. Vaak kan die langs dat beschermende label lezen, goed genoeg om je alles veilig te laten kopiëren.
Een ontbrekende primaire GPT-header is een heel andere situatie dan een schijf waarbij het begin van de schijf is overschreven door een nieuw formaat of installatieprogramma. In het eerste geval kan de oude partitietabel vaak worden hersteld vanaf de back-up-GPT aan het einde van de schijf. In het tweede geval is de oude tabel herstellen mogelijk niet echt meer mogelijk, en moet je in plaats daarvan denken aan bestandsherstel of carving.
Ik ben het eens met de waarschuwing hierboven, maar ik zou iets minder snel direct overgaan tot het terugschrijven van een gerepareerde tabel. Een veelvoorkomende valkuil is dat een tool meerdere oude partities vindt en dat ze allemaal geloofwaardig lijken. Dat gebeurt als de schijf eerder opnieuw is gepartitioneerd, gekloond, verplaatst tussen USB-adapters, of in meer dan één machine is gebruikt. Als je de verkeerde indeling schrijft, kan de schijf gerepareerd lijken terwijl deze naar verouderde of overlappende partities wijst. Dat is erger dan hem met rust laten voor nog een scan.
Iets anders dat mensen vergeten is de behuizing of adapter. Sommige USB-docks rapporteren een andere sectorgrootte dan de schijf intern gebruikte, en GPT kan kapot lijken terwijl de schijf zelf dat niet is. Als dit een externe schijf is, probeer dan hetzelfde verbindingstype dat oorspronkelijk werd gebruikt voordat je iets repareert. Als hij uit een NAS, RAID-behuizing of BitLocker-configuratie komt, behandel hem dan niet als een normale enkele Windows-schijf totdat je weet waar je mee te maken hebt.
Dus het korte antwoord is ja, GPT-herstel kan de oude partitietabel terugzetten wanneer de back-up-GPT of partitiegrenzen nog intact zijn. Maar ik zou herstellen als de laatste stap zien, niet als de eerste. Controleer eerst of de bestanden ergens zichtbaar zijn, kopieer alles belangrijks naar een andere schijf, en overweeg daarna pas TestDisk/gdisk-reparatie als de gevonden indeling exact overeenkomt met wat je je herinnert.
Het herstellen van de oude GPT-tabel herstelt de schijf niet automatisch naar een gezonde, koppelbare toestand.
Dat is het punt dat vaak wordt onderbelicht. GPT vertelt de computer alleen waar de partities beginnen en eindigen, welk type ze zijn en een paar ID’s/namen. Het bewijst niet dat het NTFS-, exFAT-, APFS-, ext4-, BitLocker-header of welk bestandssysteem dan ook binnen die partitie nog intact is. Je kunt een perfect nauwkeurige partitievermelding opnieuw opbouwen en Windows kan nog steeds zeggen dat het volume RAW is als de metadata van het bestandssysteem ook beschadigd was.
Dus ja, GPT-herstel kan in het juiste geval de oude partitietabel terugbrengen. Als alleen de primaire GPT-header beschadigd was en de back-up-GPT nog steeds geldig is, kunnen tools zoals gdisk die reparatie meestal vrij netjes uitvoeren. Als de partitievermeldingen verdwenen zijn maar de bestandssystemen nog herkenbare beginpunten hebben, kan TestDisk mogelijk vermeldingen opnieuw maken op basis van die grenzen. Dat is echt herstel van de partitietabel.
Maar als iets een nieuwe lay-out over de voorkant van de schijf heeft geschreven, kan de eerste partitie meer hebben verloren dan alleen de tabelvermelding. Een Windows-installatieprogramma, Linux-installatieprogramma, NAS-initialisatie of tool voor snelle installatie kan nieuwe bestandssysteemstructuren dicht bij het begin schrijven. In dat geval is de oude partitietabel misschien gedeeltelijk te raden, maar het terugzetten ervan kan alleen een beschadigd volume zichtbaar maken. Dan is bestandsherstel belangrijker dan partitieherstel.
Een kleine controle die mensen overslaan: kijk naar de exacte sectorstarts voordat je iets schrijft. GPT-partities beginnen vaak op sector 2048, maar dat betekent niet dat elke oude partitie dat deed. Als een hersteltool een partitie vindt die begint op 2048 en een andere oud lijkende partitie die ergens anders begint, kies dan niet degene die er alleen maar normaal uitziet. De juiste is degene die overeenkomt met het bestandssysteem en de geschiedenis van de schijf. Grootte, label, bestandsvoorbeeld en of mappen logisch zijn, zijn belangrijker dan dat de tool zegt gevonden.
Ik zou CHKDSK, fsck of welke optie voor bestandssysteem herstellen dan ook nog niet uitvoeren. Die tools gaan ervan uit dat de partitiegrens correct is. Als de grens verkeerd is, kunnen ze wijzigingen naar de verkeerde plek schrijven. Zelfs als de grens juist is, kunnen ze beschadigde mapvermeldingen verwijderen die een herstelprogramma misschien nog had kunnen lezen. Het zijn reparatietools, geen hersteltools.
Mijn praktische volgorde zou zijn:
- Stop indien mogelijk met het koppelen als lezen/schrijven.
- Maak een image van de schijf als de gegevens de tijd waard zijn.
- Scan de schijf of image alleen-lezen.
- Bevestig bestanden en mapstructuur voordat je een GPT-reparatie schrijft.
- Herstel belangrijke bestanden eerst naar een andere schijf.
- Overweeg pas daarna het schrijven van de herstelde partitietabel.
Disk Drill, TestDisk, R-Studio, UFS Explorer, DMDE en vergelijkbare tools pakken dit allemaal net iets anders aan, maar de hoofdregel is dezelfde: voorbeeld bekijken vóór reparatie. Als een tool je echte mapnamen kan tonen en voorbeeldbestanden kan openen, is dat een veel beter teken dan wanneer een tool simpelweg een verloren partitie vindt.
Voor een opstartschijf kun je zelfs nadat de partitietabel is hersteld nog een extra probleem verwachten. Het besturingssysteem start mogelijk nog steeds niet op omdat de EFI-systeempartitie, bootloader-vermelding, BCD of Linux-opstartconfiguratie mogelijk moet worden gerepareerd. Dat betekent niet dat het GPT-herstel is mislukt. Het betekent alleen dat de partities weer zichtbaar zijn en het besturingssysteem weer opstart aparte problemen zijn.
Dus het realistische antwoord is: GPT-herstel kan de oude partitietabel herstellen wanneer de oude lay-out nog steeds kan worden geverifieerd. Het moet niet worden behandeld als een magische knop om alles ongedaan te maken. Als de gegevens belangrijk zijn, kopieer dan eerst bestanden eruit en herstel daarna de tabel als een gemaksstap. Als de gegevens niet belangrijk zijn en je de schijf alleen weer bruikbaar wilt hebben, is wissen en opnieuw partitioneren sneller dan proberen de oude GPT te laten herrijzen.
Klik niet op “Schijf initialiseren” in Windows om alleen maar te zien wat er gebeurt. Dat schrijft een nieuwe lege partitiestructuur, en hoewel het misschien niet onmiddellijk elk bestand wist, kan het de aanwijzingen vernietigen die een GPT-herstelhulpmiddel nodig heeft om de oude indeling netjes opnieuw op te bouwen.
GPT-herstel kan de oude tabel alleen herstellen als de oude indeling nog herstelbaar is en overeenkomt met de onderliggende bestandssystemen.